in ,

Sık Kullanılan ‘Goygoycu’ Tabirinin Şaşırtan Anlamı

Hayatınızda bir defa mutlaka kullanmışsınızdır goygoycu kelimesini. Arkadaş grubunuzun içerisinde mutlaka sık sık goygoy yapan birileri vardır, veya siz grubun goygoycusu olabilirsiniz. Gün içerisinde sık sık kullanılan bu kelimenin gerçek anlamını duyunca çok şaşıracağınızı garanti ediyorum.

Türk Dil Kurumu’nun sözlüğüne baktığınızda göreceksiniz ki Goygoycu kelimesinin anlamı şu şekillerde belirtiliyor:

– ‘Bilgisiz olarak, gereksiz yere çok konuşan kimse’

-‘Şakşakçı’

-‘Muharrem ayında kapı kapı dolaşarak ve ilahiler okuyarak dilenen kimse’ ve ‘dilenci’

Görüldüğü üzere goygoycu kelimesi sandığımızdan ve hatta günümüzde kullandığımızdan çok daha farklı bir anlama sahip. Peki ya kimdir gerçek goygoycular? CNN Turk’de yer alan ve Ceyhab Tunçöz’ün derlediği yazıdan yola çıkarak sizler için kısa bir bilgi notu hazırladık.

Goygoycular Nasıl Ortaya Çıktı?

Sık Kullanılan 'Goygoycu' Tabirinin Şaşırtan Anlamı

İstanbul’da pek çok farklı dilenci grubu bulunmaktaydı. Bunlardan biri de çoğunluğu Anadolu’dan gelen ve İstanbul’da Muharrem ayının ilk günlerinde ortaya çıkıp dilenen ‘Goygoycular’ veya  bir başka deyişle ‘Hoygoycular’. Goygoycu olarak adlandırılan bu grubun İstanbul’da ne zaman ortaya çıktığı kesin olarak bilinmiyor. Ancak kaynaklardaki bilgilere göre goygoycular ilk olarak Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılmasından sonra  ortaya çıkmışlar.

Bir Goygoycu Ne Yapardı?

Sık Kullanılan 'Goygoycu' Tabirinin Şaşırtan Anlamı

Goygoycular, Şehzadebaşı’nda dini yapılarda gezici dervişlerin misafir edildiği Tabhâne adı verilen vakıf binasında konaklayan kör, topal ve sakatlardan meydana geliyordu. Bu insanlar sabahları yanlarına ‘yedekçi’ adını verdikleri birini alarak sokaklara çıkarlardı. Beşer, altışar kişilik gruplar halinde birbirlerinin birer adım arkasında ve bir öndekinin omuzuna tutunarak, tek kol nizamında dolaşan goygoycular bu yürüyüşlerini bozmamaya özen gösterirdi.

Goygoycu kafilesi bir evin önüne geldiğinde önce kendi aralarında bir halka oluşturur, ardından eydircinin çektiği gülbang (“Allah Allah” nidası) sonrasında ilahiler okurdu. Bu ilahilerden bir kısmını aşağıda görebilirsiniz.

Kerbelâ’nın yazıları

Şehit olmuş gazileri

Fatma ana kuzuları

Hasan ile Hüseyin’dir

Yâ hoy goy goy cânım!

Biz bakmayız sağa sola

Yerde insan gökte melek

Karpuz çıkar bazen kelek

Yâ hoy goy goy cânım!

Beni bir dağda buldular

Kolum kanadım kırdılar

Anın için inilerim

Yâ hoy goy goy cânım!

Biz Rumeli abdalıyız, Anadol’a göç ettik

Ar-u vakarı kaldırdık, kendimizi hiç ettik

Batınımız ma’mur oldu, hazineler iç ettik,

Yolda bir münkire çattık, zevkimizi piç ettik.

Yâ hoy goy goy cânım!

Okudukları ilahilerle ev halkında yardım isteyen goygoycuların giydikleri kıyafetlerde oldukça özeldi.

Topladıkları erzakları gün sonunda Şehzade Câmii’ndeki tabhâneye getiren goygoycular, bu erzakla aşure yaptırırdı. Bu aşure hem kendileri, hem de başkaları içindi. Hicri takvimin ilk ayı olan Muharrem ayının başından, yine aynı ayın onuncu günü olan Aşure Günü’ne kadar süren ve yılın sadece sekiz, on günü devam eden bu tür dilencilik, sadece eski İstanbul’a mahsus bir âdetti.

Goygoycuların devri 1909 yılında sona erdi. II. Meşrutiyet’in ilânı ile birlikte goygocuların sokaklarda dilenmeleri ve ilahi söylemeleri yasaklandı.

Görüldüğü gibi günlük hayatta sık sık kullandığımız goygoy yapmak, goygoyculuk ve goygoycu kelimelerinin kökeni oldukça eskiye dayanıyor. Günümüzün goygoycuları ise geçmişten çok farklı.

Yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

Comments

0 comments

89. Oscar Ödülleri Adayları Sırlarını Vogue Dergisine Açıkladı

Tarihin En Hızlı Adamı Usain Bolt’un Hiç Bilinmeyen Yönleri